زیست نیوز

سال نو مبارک امیدواریم  دراین سال شاهد موفقیتهای روز

 افزون شما باشیم

برگزاری جشنواره الگوهای برتر تدریس

**************

همکاران گرامی می توانند طرح درس خود را از عناوین کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه ۲ تا تاریخ ۱۰/۱۲/۱۳۸۷ به گروه آموزشی شهرستان ارائه نمایند.

به اطلاع میرساند جلسه بهمن ماه درتاریخ ۳/۱۲/۸۷درمحل پژوهشسرای دانش آموزی ساعت ۵/۴بعدازظهربرگزار خواهدگردید

دستور کار جلسه:کارگاه آموزشی روش تدریس استقرائی

انواع سلولهای خون :گلبولهای قرمز،گلبولهای سفید،پلاکتها

گلبولهای سفید

این گلبولها درمغزاستخوان، تیموس ، گره های لنفاوی و طحال تولید می‌شوند گلبولهای سفید کلیه اجزای یک سلول جانوری را دارند و همه نوع فعالیتهای حیاتی را انجام می‌دهند. تعداد گلبولهای سفید در هر میلیمتر مکعب خون انسان در حدود هفت هزار است که در مقایسه با تعداد گلبولهای قرمز این مقدار بسیار کم است. گلبولهای سفید به دو گروه گرانولوسیت (دانه‌دار) و آگرانولوسیت (بدون دانه) تقسیم می‌کنند.

گرانولوسیتها

هسته چند قسمتی و سیتوپلاسم آنها دانه‌دار است و 70 درصد از گلبولهای سفید خون را تشکیل می‌دهند. این گلبولها خاصیت بیگانه خواری دارند و به هنگام گردش در خون ، باکتریها و سایر مواد خارجی را با ایجاد پاهای کاذب و عمل فاگوسیتوز به درون خود می‌کشند و آنها را هضم می‌کنند و از بین می‌برند. این گلبولها همچنین می‌توانند از میان سلولهای پوششی جدارمویرگها  عبور کرده و وارد فضای بین سلولی شوند و این عمل سلولهای سفید را دیاپدز می‌گویند. گرانولوسیتها به سه گروه تقسیم می‌شوند.

• نوتروفیلها

سلولهای کروی ، هسته دارای دو یا چهار لب پیوسته به هم توسط رشته‌های باریک است. 15 - 12 میکرومتر قطر دارند. و کار فاگوسیتوز (ریزه خواری) جانداران میکروسکوپی را انجام می‌دهند.

• بازوفیلها

سلولهای کروی ، هسته با دو لب نامشخص و 12 - 10 میکرومتر قطر دارند. و هیستامینکه باعث التهاب بافتهامی‌شود و هپارین که جلوگیری از تشکیل لخته می‌کند را آزاد می‌سازند.

• ائوزینوفیلها

سلولهای کروی ، هسته‌ها اغلب دو لب دارند، 12 - 10 میکرومتر قطر دارند و مواد شیمیایی که باعث کاهش التهاب می‌شود ترشح می‌کنند و به کرمهای انگلی معینی حمله می‌کنند.

آگرانولوسیتها

هسته نسبتا درشت و سیتوپلاسم یکنواخت دارند و شامل لنفوسیتها و مونوسیتها هستند.

• لنفوسیتها

سلولهای کروی با هسته گرد ، سیتوپلاسم تشکیل حلقه باریک را در اطاف هسته می دهد 8 - 6 میکرومتر قطر دارند. لنفوسیتها در افراد بالغ حدود 25 درصد از گلبولهای سفید را تشکیل می‌دهند. و بیشتر در دستگاه لنفاوی یافت می‌شوند. لنفوسیتها دو نوعند : نوع B که در مغز استخوان تولید و بالغ می‌شوند. اما در گره‌های لنفاوی جای می‌گیرند و نوع T که پس از ساخته شدن در مغز استخوان در تیموس مراحل رشد و نمو خود را طی می‌کنند.

ظاهر لنفوسیتها T , B در زیر میکروسکوپ بهم شبیه است اما فاصله‌های آنها متفاوت است. سلولهای B آنتی کور (پادتن) ترشح می‌کنند. آنتی کورها ملکولهای پروتئینی و از نوع گلوبولین‌ها هستند. سلولهای T بر خلاف سلولهای B در سطح فرد گیرنده‌های آنتی کور مانندی دارد که به کمک آنها به آنتی ژن میکروبها می‌چسبند. بدین ترتیب سلولهای T متحرک هستند و خود به محل عفونت یافته می‌روند.

• مونوسیتها

سلولهای کروی یا نامنظم می‌باشند. هسته‌ها گرد یا کلیدی شکل و یا نعل اسبی شکلند. نسبت به لنفوسیتها ، سیتو پلاسم بیشتری دارند. 15 - 10 میکرومتر دارند. در خون به عنوان سلولهای فاگوسیت کننده عمل می‌کنند دستگاه گردش خون را ترک کرده و تبدیل به ماکروفاژهامی‌شوند که باکتریها ، سلولهای مرده ، اجزای سلولی و بقایای درون بافتی را فاگوسیتوز می‌کنند در بدن بخصوص در کبد ، طحال و  گره های لنفاوی یافت می‌شود.

گلبولهای قرمز

گلبولهای قرمز (اریتروسیتها) به شکل دیسکهای مقعرالطرفین ، بدون هسته و 8 - 7 میکرومتر قطر را دارند در انتقال اکسیژن و دی اکسیدکربن دارند و به تعداد تقریبی 5 میلیون در هر میلیمتر مکعب خون یافت می‌شوند گلبولهای قرمز زنده‌اند و مواد غذایی را از راه تخمیر بدست می‌آورند، زیرا میتوکندری ندارند و همچنین هسته متوسط گلبولهای قرمز 120 روز است برای اینکه میزان گلبولهای قرمز در خون ثابت بماند باید در هر ثانیه حدود یک میلیون گلبول قرمز در مغز استخوان ساخته شود. گلبولهای قرمز در دوره جنینی در کبد به طحال و گره‌های لنفاوی ساخته می‌شود اما در ماههای آخر دوره جنینی و پس از تولد تنها در مغز قرمز استخوان بوجود می‌آید.

در مغز استخوان بافت زاینده‌ای وجود دارد که با چند تقسیم سلولی گلبولهای قرمز را می‌سازد. سلولهای زاینده در ضمن این تغییرات هسته خود را از دست می‌دهند و مقداری زیادی هموگلوبین در ستوپلاسم خود می‌سازند. فعالیت ماهیچه‌ای ، صعود به ارتفاعات و گرم شدن هوا تولید گلبولهای قرمز را افزایش می‌دهد سلولهای مولد گلبولهای قرمز در مغز استخوان نسبت به اشعه ایکس بسیار حساسند و کمبود ویتامین B₁₂ ، آهن ومس در غذا نیز موجب کاهش تولید گلبولهای قرمز می‌شوند.

پلاکتها

این سلولها بسیار ریزند و شامل قطعات سلولی که بوسیله غشاء سلولی است احاطه شده است و حاوی دانه‌هایی می‌باشند 5 - 2 میکرومتر قطر دارند. و در عمل انعقادخون نقش دارند و مواد شیمیایی لازم را برای لخته خون آزاد می‌کنند .

ولوکس گلوباتور :

راسته ای که ولوکس به آن تعلق دارد (ولوسیده)تاژکداران زیادی رادربر می گیرد که درآبهای شیرین زندگی کرده بیشترآنها سبزند ودیواره ای سلولزی دارندکه دوتاژک کوتاه از آن خارج می شود .بسیاری از آنها کلنی دارند (پاندورینا –ادورینا –گونیوم)

ولوکس کره ای توخالی وسبزاست که قطر آن به 5/0تا یک میلیمتر می رسد دراین کلنی هزاران زئوئیدوجوددارد(50هزار)که درماده ای ژله ای وسطحی قرارگرفته اند.هرسلول به یک اوگلنیدبسیارشبیه است ویک هسته ،یک جفت تاژک،یک کلروپلاست درشت ویک استیگمای قرمزدارد.

سلولهای مجاورتوسط نوارهای سیتوپلاسمی به یکدیگرمرتبطند.دریک قطب (معمولا درجلو نسبت به حرکت کلنی)استیگماها درشت ترند.هماهنگی درحرکت تاژکهاسبب می شود کلنی مانند توپی بغلتدوجلوبرود.

درکلونی ولوکس ،تقسیم کار مختصری صورت گرفته است یعنی بیشتر زئوئیدها سلولهای سوماتیک اند وکارهای حرکت وتغذیه راعهده دارند اما چندسلول جنسی هم درنیمه عقبی واقعند که کارتولیدمثل راانجام می دهند.

تولید مثل جنسی یا غیرجنسی است که درهرصورت زئوئیدهای ویژهای که داطراف بخش استوائی یانیمه عقبی مستقرند دراین کارشرکت می کنند.

 تولید مثل غیر جنسی:

درولوکس محصول چندین تقسیم میتوزی مکرردریک سلول جنسی است که درنتیجه آن گلوله ای توخالی ازسلولها حاصل می آید وانتهای تاژکدارسلولهارو به درون قرار می گیرد.سپس این کره حالتی وارونه به خودمی گیرد تا یک کلنی دختر مشابه کلنی والدراحاصل آورد ،بااین ترتیب چندین کلنی دختر درون کلنی والدتشکیل می شوندوسپس باترکیدن آن آزاد می گردند.

تولید مثل جنسی:

بعضی اززئوئیدها تمایز می یابند وبه گامتهای بزرگ یاکوچک تبدیل می شوند.گامتهای بزرگ درشت تر وکمترند وغذای لازم برای تامین نیاز افراد جوان کلنی رادربردارند.گامتهای کوچک باتکرارتقسیم مجموعه ای ازاسپرم های تاژکدار کوچکی راتشکیل می دهند که بعدازبلوغ بدن مادرراترک کرده ودرجستجوی تخمکهای بالغ به هرطرف شنا می کنند بعدازلقاح تخم حاصل پوسته ای خارداروسخت رابه دور خود ترشح می کند،وقتی سلول تخم براثر شکسته شدن کلنی آزاد شود طول زمستان رابدون تغییر می گذراند .سلول تخم دردرون پوسته چندبارتقسیم می شود وکلنی کوچکی راحاصل می آورد که در فصل بها ر میشکفد.درطولتابستان ممکن است چندنسل غیر جنسی حاصل آیند وآنگاه تولید مثل جنسی اتفاق بیفتد.

قطبی بودن اصلی زئوئیدها چنان است که تاژکهاروبه سمت داخل حفره ها ظاهر می شوند.برای پایان دادن به وجودتاژکهادرسمت بیرون وامکان یافتن حرکت ، کل کلنی باید پشت وروشود،این فرایندوارونگی بسیارنادراست دربین همه جانداران تنها اسفنجها از چنین فرایند رشدی برخوردار می باشند  

جانور شناسی بی مهرگان

مترجم:حسین دانشور

تهیه شده توسط همکار محترم سرکارخانم طاهره فوداجی دبیر دبیرستانهای شهرستان بیرجند

بافت پوششی:

بافت های پوششی معمولا همگی ازمشخصات زیر برخوردارند:

  1-سلولها باشکل واندازه معینی درکنار هم قرارگرفته اند ودراین سطح به وسیله کمپلکس اتصالی به یکدیگر متصلند

  2-مقذپدارکمی ماده خارج سلولی به نام ماده بنیادی سلولهارادربرگرفته که ازجنس غشا هیالورونیک اسیدوکندروایتین سولفات است ،کلسیم بسته به ماده بنیادی نیز برای چسبندگی سلولها مهم است.

  3- سلولهای عمقی اپی تلیال ازطرف قاعده برروی پرده نازکی به نام غشاءپایه Basal laminaقرار دارند،این غشاءدرمطالعه بامیکروسکوپ نوری به صورت خط نازکی دیده میشود.

لازم به ذکراست بافت پوششی مطبق مکعبی واستوانه ای ازاپی تلیوم های نادرند،نوع مکعبی درمجرای غده عرق ونوع منشوری درمجرای غده های پستان دیده می شود.

ماده بنیادی دربافت پیوندی:

ماده بنیادی دربافت پیوندی به صورت نیمه مایع ،سلولها ورشته هارادربرگرفته است ،مرکب ازآب بافتی به انضمام گلیکوز آمینو گلیکان ازجمله هیالورونیک اسید می باشد.اگردربافت پیوندی رشته  کلاژن زیادی باشدبافت پیوندی متراکم یا سخت بوجودمی آید امااگررشته های ارتجاعی دربافت پیوندی زیادباشد بافت همبندالاستیک بوجودمی آید.

منابع ضروریات بافت شناسی دکترمحمد صادق رجحان

تهیه شده توسط همکارمحترم سرکارخانم سعیده شبان دبیر دبیرستانهای شهرستان بیرجند

 *******************************************************************

        الگوی استقرایی

  ۱ - تفكر را مي‌توان آموخت.

  ۲ - تفكر درگير شدن فعاليت فرد و مطالب است

 ۳  - جريانات تفكر در توالي (قانونمند) نضج مي‌گيرد.

 برگرفته از كتاب روش هاي فعال تدريس، تأليف: منوچهر فضلي خاني

 «هيلداتابا»[1]، يكي از صاحب‌نظران معروف تعليم و تربيت، عقيده دارد كه مي‌توان از طريق روش‌هاي تدريس، مهارت تفكر را در فراگيرندگان افزايش داد. بنابراين، معلمان بايد در انتخاب روش‌هاي تدريس، موضوع مهارت تفكر و تفكر خلاق را مورد توجه قرار دهند. «تابا» فرآيند تفكر استقرايي را به سه مرحله‌ي كلي تقسيم مي‌كند و براي هر يك از مراحل عمليات اجرايي پيشنهادهايي ارائه مي‌دهد.

همکاران عزیز برای آگاهی کامل از این مطلب به ادامه مراجعه کنید

      نازد به خودش خدا که حیدر دارد

                             دریای فضائلی مطهر دارد

                                                همتای علی نخواهد آمد والله

                                                          صد بار اگر کعبه ترک بردارد

با نام رضا به سینه ها گل بزنید

وز اشک به بارگاه او پل بزنید

فرمود که هر زمان گرفتار شدید

بر دامن ما دست توسل بزنید

تولد امام رضا (ع) مبارک

با سلام و احترام:

از آنجاییکه جلسه دوم سال تحصیلی ۸۸-۸۷ مصادف بااولین جلسه دوره ضمن خدمت می باشد لذا جهت تسهیل در انجام جلسه مورخه ۲۸/۸/۸۷  همزمان با برگزاری جلسه اول دوره ضمن خدمت در محل دبیرستان زینب(س) راس ساعت ۳ بعد از ظهر روز سه شنبه برگزار خواهد شد لازم به ذکر است همکارانی مجاز به شرکت در دوره خواهند بود که عضو انجمن زیست شناسی استان باشند.

   موضوع: نانو دانش و فنون مقیاس نانو

 میکروسکوپ پیمایشگر الکترونی که به آن Scanning Elecron Microscope یا به اختصار SEM گویند یکی از ابزارهای مورد استفاده در فناوری نانو است که با کمک بمباران الکترونی تصاویر اجسامی به کوچکی 10 نانومتر را برای مطالعه تهیه می کند. ساخت SEM سبب شد تا محققان بتوانند نمونه های بزرگتر را به سادگی و با وضوح بیشتر مطالعه کنند. بمباران نمونه سبب می شود تا از نمونه الکترونهایی به سمت صفحه دارای بار مثبت رها شود که این الکترون ها در آنجا تبدیل به سیگنال می شوند. حرکت پرتو بر روی نمونه مجموعه ای از سیگنال ها را فراهم می کند که بر این اساس میکروسکوپ می تواند تصویری از سطح نمونه را بر صفحه کامپیوتر نمایش دهد. SEM اطلاعات زیر را در خصوص نمونه در اختیار میگذارد:

- توپوگرافی نمونه: خصوصیات سطوح

- مورفولوژی: شکل ، اندازه و نحوه قرارگیری ذرات در سطح جسم

- ترکیب: اجزایی که نمونه را می سازند

 چگونه SEM کار می کند؟

SEM وسیله ای است که به کمک آن می توان تصویر بزرگتر از نمونه را با کمک الکترون های (به جای نور) خلق کرد. پرتویی از الکترون ها با کمک تفنگ الکترونی میکروسکوپ تولید می شود.

 پرتوی الکترونی در خلاء به صورت عمودی از میکروسکوپ عبور می کند. سپس با عبور از میدان های الکترومغناطیسی و لنزهای ویژه به صورت متمرکز به نمونه تابانده می شوند. به محض برخورد پرتو با نمونه، الکترون ها و اشعه های ایکش از نمونه خارج می شوند.

سپس آشکارسازها پرتوهای ایکس، الکترونهای اولیه و الکترونهای ناشی از برخورد الکترونهای اولیه با جسم را جمع آوری می کنند و آنها را به سیگنال مبدل کرده به صفحه نمایش (مانند صفحه تلویزیون) منتقل می کنند و به این طریق تصویر نهایی تهیه می شود.

 آماده سازی نمونه

قبل از هر کار باید آب از نمونه جدا شود چرا که آب در خلاء تبخیر می شود. تمامی فلزات رسانا هستند لذا نیازی به آماده سازی آنها برای تهیه تصویر با SEM نیست. موادی که جزء دسته فلزات نیستند باید به وسیله یک لایه نازک رسانا پوشانده شوند. این کار به کمک ابزاری به نام پوشش دهنده انجام می شود که برای این کار از میدان الکتریکی و گاز آرگون استفاده می شود. برای این کار نمونه در یک محفظه ای که خلاء قرار داده می شود و گاز آرگون و میدان مغناطیسی سبب می شوند که الکترون از آرگون جدا شده و سبب شوند تا اتمها بار مثبت داشته باشند. یونهای آرگون توسط فویل طلای دارای بار منفی جذب میشوند. یونهای آرگون به اتمهای طلا ی سطح فویل طلا برخورد می کنند. این اتمهای طلا روی سطح نمونه قرار می گیرند و سبب ایجاد یک پوشش رسانا از طلا بر سطح نمونه می شوند.

 منابع:

1. کتاب فناوری نانو در علوم پزشکی و مهندسی

2. Encyclopedia.Com

3. Iowa State SEM Homepage

4. Lawrence Livermore Radiation Safety Regulation, App. B, Summary of Radiation Generating Devices, Radiation Safety Requirements

5. Virginia Tech Radiation Safety Pages

کم کم غروب ماه خدا دیده می شود

صد حیف ازاین بساط که برچیده میشود

دراین بهاررحمت وغفران ومعرفت

خوشبخت آنکسی که بخشیده می شود

پیشاپیش عید سعید فطر مبارک